| Spis treści |
|---|
| Urządzenia blokowe na stacji |
| Blokada stacyjna i liniowa |
| Opis urządzeń blokowych na przykładowej stacji |
| Opis pracy urządzeń blokowych |
| Wszystkie strony |
Opis pracy urządzeń blokowych
Omówimy teraz pracę blokady liniowej i stacyjnej na stacji B w przypadku jazdy pociągu ze stacji A do stacji B i wjazdu tego pociągu do stacji B na tor 3.
Opis nie obejmuje zasad telefonicznego porozumiewania się dyżurnych ruchu stacji A, B i C w sprawach związanych z prowadzeniem ruchu na szlakach A-B i B-C (te kwestie szczegółowo reguluje instrukcja R1).
Stacja A, posiadająca pozwolenie na wyprawianie pociągów w kierunku uprzywilejowanym, po uprzednim telefonicznym uzgodnieniu ze stacją B, wyprawia od siebie pociąg na szlak A-B i powiadamia o tym stację B poprzez zablokowanie u siebie bloku początkowego, który współpracuje z blokiem końcowym Ko stacji B, który pokaże tarczkę czerwoną (Rys. 2):
Oznacza to, że ze stacji A został wyprawiony na szlak A-B pociąg i szlak jest zajęty. Dyżurny ruchu uzgadnia z nastawnią wykonawczą, że pociąg zostanie przyjęty do stacji B na tor 3. Nastawnia wykonawcza ustawia zwrotnicę 11 w kierunku z toru 3 do zwrotnicy 12 oraz wykolejnicę Wk11 w położeniu zamykającym tor 5 (to jest wymagane położenie ochronne tych urządzeń dla takiego przebiegu), przekłada odpowiedni drążek przebiegowy a2/3, zamykający te urządzenia we wskazanym położeniu, a następnie blokuje u siebie blok dania zgody dzA1A2A3, co powoduje odblokowanie się na nastawni dysponującej bloku otrzymania zgody ozA3 (po zablokowaniu tego bloku na nastawni wykonawczej nie da się przełożyć drążka przebiegowego a2/3, bowiem został zamknięty zablokowanym blokiem przy pomocy zawórki blokowej – Rys. 3):
Po otrzymaniu zgody nastawnia dysponująca ustawia drogę przebiegu ze stacji A na tor 3 w stacji B i może przełożyć u siebie drążek przebiegowy oznaczony a2/3, czynność ta umożliwia zablokowanie bloku przebiegowego utwierdzającego PuA (zablokowany blok PuA zamyka drążek przebiegowy a2/3 w położeniu przełożonym), a to z kolei pozwala na końcu przełożenie dźwigni sygnałowej i podanie sygnału zezwalającego na semaforze wjazdowym A – Rys. 4:
Przełożenie drążka przebiegowego a2/3 na nastawni dysponującej zamknęło zwrotnice 1,3 i 4 w wymaganym położeniu, a zablokowanie bloku przebiegowego utwierdzającego PuA zamknęło ten drążek w położeniu przełożonym – nastąpiło tzw. utwierdzenie przebiegu. Dopiero po tych czynnościach jest możliwe przełożenie dźwigni sygnałowej A2 semafora wjazdowego A1/2 i podanie sygnału zezwalającego na semaforze A – Rys. 5:
Na zielono zaznaczona jest droga przebiegu wjazdowego, na niebiesko zamknięte urządzenia ochronne.
W przypadku sygnalizacji kształtowej do obsługi semafora wjazdowego są dwie sprzężone dźwignie sygnałowe oznaczone A1 (po jej obsłudze następuje podniesienie jednego ramienia semafora wjazdowego w przypadku wjazdu na tor 1 bez zmniejszenia prędkości wjazdu) i A2 (po jej obsłudze podnoszone są dwa ramiona semafora wjazdowego w przypadku wjazdu na tor 3 lub 2 ze zmniejszeniem prędkości wjazdu do 40 km/h).
Po wjeździe pociągu na tor 3 i samoczynnym zwolnieniu przebiegu przez wjeżdżający pociąg, (co powoduje odblokowanie bloku PuA na nastawni dysponującej) oraz po stwierdzeniu przez personel, że pociąg wjechał do stacji w całości (z sygnałami końcowymi) należy najpierw przełożyć dźwignię semafora wjazdowego do położenia zasadniczego a następnie zablokować blok KoA (czynność 1), potwierdzając tym samym stacji A przybycie pociągu do stacji B, następnie należy zablokować blok otrzymania zgody ozA3 (czynność 2); urządzenia wracają do stanu pierwotnego (zasadniczego) – Rys. 6:
Numery przy czynności blokowania bloków oznaczają kolejność blokowania.
Teraz zajmiemy się wyprawieniem tego pociągu ze stacji B do stacji C. W tym celu, po uprzednim telefonicznym porozumieniu ze stacją C dyżurny ruchu stacji B daje nakaz na nastawnię wykonawczą wyprawienia pociągu z toru 3 do stacji C poprzez przełożenie u siebie odpowiedniego drążka przebiegowego j2, (który swymi zestykami elektrycznymi zamknie obwód elektryczny do odblokowania właściwego bloku otrzymania nakazu OnJ) i zablokowanie bloku dania nakazu DnGHJ, co spowoduje odblokowanie się na nastawni wykonawczej bloku otrzymania nakazu OnJ – Rys. 7:
Po otrzymaniu tego nakazu nastawnia wykonawcza ustawia drogę przebiegu wyjazdowego z toru 3 do stacji C, przekłada drążek przebiegowy g2 zamykając tym samym ustawioną drogę przebiegu a następnie blokuje blok przebiegowy utwierdzający PuGHJ, co zamknie przełożony drążek przebiegowy g2 (tym samym następuje utwierdzenie przebiegu) i umożliwi przełożenie dźwigni sygnałowej semafora J i podanie sygnału zezwalającego na wyjazd ze stacji B w kierunku szlaku B-C na semaforze J – Rys. 8:
Po utwierdzeniu przebiegu blokiem PuGHJ i podaniu sygnału zezwalającego na semaforze J może nastąpić wyjazd pociągu – Rys. 9:
Na zielono zaznaczona jest droga przebiegu wyjazdowego, na niebiesko zamknięte urządzenia ochronne.
Po wyjeździe pociągu ze stacji nastawnia wykonawcza blokuje blok początkowy PoGHJ, po samoczynnym zwolnieniu przebiegu wyjazdowego j2 przez pociąg nastąpi zwolnienie bloku PuGHJ, nastawnia wykonawcza przekłada dźwignię semafora wyjazdowego J do położenia zasadniczego, przekłada drążek przebiegowy j2 do położenia zasadniczego i zwraca nastawni dysponującej nakaz przez zablokowanie bloku OnJ. Stan bloków blokady liniowej mówi, że szlak B-C jest zajęty przez pociąg jadący od B do C – Rys. 10:
Po przyjeździe pociągu do stacji C nastąpi odblokowanie bloku PoGHJ poprzez zablokowanie współpracującego bloku końcowego na stacji C. I znów urządzenia wracają do stanu pierwotnego (zasadniczego) – Rys. 11:
W przypadku jazdy pociągu ze stacji C do stacji B należy zmienić stan bloków blokady liniowej poprzez zablokowanie na nastawni wykonawczej bloku
PozGHJ, co spowoduje odblokowanie na nastawni w stacji C współpracującego bloku pozwolenia na wyprawienie pociągu ze stacji C do stacji B. Ponieważ jednak ruchem na szlakach zawiadują dyżurni ruchu, a blok PozGHJ jest w innej nastawni niż dysponująca (na nastawni wykonawczej), musi być wprowadzona zależność możliwości blokowania bloku PozGHJ od poleceń dyżurnego ruchu stacji B. Uzyskuje się to przez umieszczenie na nastawni wykonawczej nad blokiem PozGHJ zastawki elektrycznej, która w położeniu zasadniczym zamyka blok uniemożliwiając jego zablokowanie bez polecenia dyżurnego ruchu, o czym informuje czerwona tarczka w okienku zastawki. Aby umożliwić ruch pociągu ze stacji C do stacji B dyżurny ruchu stacji B (po telefonicznym uzgodnieniu z dyżurnym ruchu stacji C) przekręca u siebie w nastawni klucz w zwalniaczu kluczowym do zastawki nad blokiem PozGHJ w nastawni wykonawczej, w zastawce wówczas ukazuje się biała tarczka, co oznacza nakaz blokowania bloku PozGHJ przez nastawniczego na nastawni wykonawczej. Po zablokowaniu tego bloku zastawka wraca do położenia zasadniczego (tarczka zmienia się z białej na czerwoną) a w okienku blokowym bloku PozGHJ pojawia się czerwona tarczka, równocześnie na współpracującym bloku pozwolenia na nastawni w stacji C pojawi się biała tarczka, co oznacza, że możliwy jest ruch pociągu ze stacji C do stacji B na sygnał zezwalający na semaforze wyjazdowym stacji C. Równocześnie w stacji B zostaje uniemożliwione przełożenie drążków przebiegowych dla przebiegów wyjazdowych w kierunku szlaku B-C poprzez ich zamknięcie zawórkami blokowymi – Rys. 12:
Szczegółowy opis i zasady obsługi tych urządzeń podaje instrukcja E-16 (Instrukcja obsługi mechanicznych scentralizowanych i kluczowych urządzeń sterowania ruchem kolejowym typu normalnego).
Literatura:
1. Antoni Mikulski, Mechaniczne urządzenia zabezpieczenia ruchu kolejowego, WKŁ Warszawa 1971;
2. Stanisław Karaś, Urządzenia zabezpieczenia ruchu kolejowego, WKŁ Warszawa 1986;
3. Stanisław Karaś, Marek Doliński, Urządzenia sterowania ruchem kolejowym i łączności, WKŁ Warszawa 1988;
4. Leopold Nowosielski, Poradnik dyżurnego ruchu, WKŁ Warszawa 1974;
Podziękowanie:
Składam serdeczne podziękowanie dla Pana Mieczysława „Uśmiech” oraz dla Pana Artura „arturssp” za udostępnienie zdjęć swego autorstwa, które ilustrują niniejszy artykuł.
